سندرم روده تحریکپذیر(IBS)
از زبان دکتر ریحانه قلعه خانی متخصص بیماریهای داخلی کلینیک ویژه تخصصی و فوق تخصصی الزهرا (س)
بسیاری از بیماران با شکایتهایی به مطب میآیند که در نگاه اول ساده به نظر میرسد، اما در زندگی روزمرهشان آزاردهنده و فرساینده است: دلدردهای مکرر، نفخ، احساس پری شکم، یبوست یا اسهال، و گاهی هم هر دو بهصورت متناوب. آزمایشها معمولاً طبیعیاند، سونوگرافی مشکل خاصی نشان نمیدهد و بیمار با این پرسش مطب را ترک میکند:
«پس مشکل من چیست؟» در بسیاری از این موارد، پاسخ سندرم روده تحریکپذیر یا IBS است.
سندروم روده تحریک پذیر یا IBS چیست؟
سندرم روده تحریکپذیر یک بیماری شایع و مزمن دستگاه گوارش است که بیشتر به دلیل اختلال در عملکرد روده و ارتباط آن با مغز ایجاد میشود، نه به علت زخم، عفونت یا توده. به زبان ساده، روده در این بیماران بیش از حد حساس میشود و به محرکهای معمولی مانند استرس، برخی غذاها یا تغییرات هورمونی واکنش شدید نشان میدهد.
علائم آن چگونه است؟
شایعترین نشانهها عبارتاند از: - درد یا گرفتگی شکم که معمولاً با دفع مدفوع بهتر میشود - نفخ و احساس باد در شکم - یبوست، اسهال یا تناوب میان این دو - احساس دفع ناقص - گاهی وجود موکوس یا ترشحات مخاطی در مدفوع نکته مهم این است که IBS معمولاً خطرناک نیست، اما میتواند کیفیت زندگی را بهشدت کاهش دهد.
چه کسانی بیشتر درگیر میشوند؟
این مشکل در زنان شایعتر است و معمولاً در سنین جوانی خود را نشان میدهد. استرسهای روزمره، اضطراب، کمخوابی، رژیم غذایی نامنظم و مصرف برخی غذاها میتوانند علائم را تشدید کنند.
آیا IBS بیماری خطرناکی است؟
در بیشتر موارد، خیر. IBS بهخودیخود به سرطان یا آسیب جدی روده منجر نمیشود. اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: اگر علائمی مانند کاهش وزن غیرمنتظره، خون در مدفوع، کمخونی، تب، شروع علائم در سنین بالا یا سابقه خانوادگی سرطان روده وجود داشته باشد، باید بررسیهای جدیتری انجام شود تا بیماریهای مهمتر از IBS جا نمانند.
درمان چگونه است؟
درمان IBS یک نسخه واحد برای همه ندارد و باید بر اساس نوع علائم تنظیم شود. اما اصول کلی شامل این موارد است: 1. آرامش و کنترل استرس: روده و مغز ارتباط نزدیکی دارند؛ به همین دلیل کاهش اضطراب نقش مهمی دارد. 2. اصلاح رژیم غذایی: پرهیز از غذاهای نفاخ، چرب، ادویهدار و نوشابههای گازدار میتواند کمککننده باشد. 3. مصرف منظم غذا و آب کافی: حذف وعدههای غذایی یا پرخوری علائم را بدتر میکند. 4. ورزش منظم: فعالیت بدنی به تنظیم حرکات روده و کاهش استرس کمک میکند. 5. دارو در صورت نیاز: بسته به نوع IBS، پزشک ممکن است داروهای ضداسپاسم، ملین، ضداسهال یا حتی برخی داروهای تنظیمکننده حساسیت روده تجویز کند.
نکته مهم برای بیماران بیماران مبتلا به IBS
باید بدانند که «طبیعی بودن آزمایشها» به معنای خیالی بودن دردشان نیست. این درد و ناراحتی واقعی است و نیاز به درک، پیگیری و درمان دارد. مهمتر از همه اینکه درمان این بیماری، فقط در قرص نیست؛ گاهی در تغییر سبک زندگی، خواب بهتر و کاهش استرس آغاز میشود.
سخن پایانی
سندرم روده تحریکپذیر شاید جان بیمار را تهدید نکند، اما میتواند آرامش، تمرکز و کیفیت زندگی او را مختل کند. شناخت درست این بیماری، پرهیز از اضطراب بیمورد و مراجعه به پزشک متخصص، مهمترین قدمها برای کنترل آن هستند.
روابط عمومی کلینیک ویژه تخصصی و فوق تخصصی الزهرا(س)